“Ja sorry hoor, maar hij doet het er gewoon om! Hij probeert mij gewoon uit.” Het paard was net weer ineens een andere kant op geschoten tijdens het rijden en bokkend door de bak gevlogen. De amazone was ternauwernood blijven zitten, en had hem tegen de bankrand weten te stoppen.
Het gevoel van de amazone is begrijpelijk, tenslotte horen we al sinds we klein zijn dat paarden je uitproberen, onder het werk uit willen komen en ongehoorzaam zijn. Het is best wel wat om je te realiseren dat het paard dit niet doet om jou als mens dwars te zitten maar dat het zijn manier van communiceren is, communiceren dat er iets niet oke is.
Overtuigingen loslaten
Allereerst moeten wij mensen af van het idee dat een paard ten alle tijden gehoorzaam dient te zijn. Dat is een diepgewortelde overtuiging die nog steeds veel mensen onbewust hebben. Niet alleen bij paarden overigens, ook bij honden zit die overtuiging. Een dier is ondergeschikt aan de mens en moet dus doen wat mensen willen. De eerste stap is dus loslaten dat dieren gehoorzaam moeten zijn. Wij als mens moeten ze zo trainen en opvoeden dat ze gehoorzaam kunnen en willen zijn.
De tweede overtuiging die we los moeten laten is het idee dat paarden ons willen tegenwerken. Een paard is van nature een coöperatief dier. De hele kudde draait om samenwerken, dat is hun overlevingsstrategie. Bokken, wegrennen, steigeren, en in paniek schieten zijn geen dingen die paarden doen omdat ze daar blij van worden. Het is communicatie en gedrag wat ze (binnen de interactie met mensen) in stress situaties vertonen.
Wanneer we deze overtuigingen los kunnen laten kunnen we naar het gedrag op zich zelf kijken. Gedrag dat wij als mens omschrijven als probleem gedrag is eigenlijk oplossingsgedrag voor je paard. Hij zoekt een oplossing voor zijn probleem, jouw vraag. Er is blijkbaar een reden waarom hij het antwoord wat jij graag wil krijgen niet kan geven.
Kijk naar de oorzaak
Wanneer we kijken naar de situatie die we in het begin beschreven dan is het goed om ons dus eerst af te vragen, waarom gaat het paard liever bokkend en rennend door de bak dan gewoon in een rustig tempo op vraag van de ruiter. Tenslotte is bokken en rennen vaak vermoeiender en stressvoller voor een paard dan dat wat wij als mens van ons paard vragen. Dus logischerwijs wil een paard zelf ook niet rennend en bokkend door de bak heen, hij voelt dat hij geen andere keuze heeft omdat dat wat de ruiter vraagt voor het paard te moeilijk is.
Dat kan zijn omdat er bijvoorbeeld al heel veel basisspanning is rondom het gereden worden. Wanneer een paard overdonderd is tijdens het inrij proces is de kans groot dat hij het gereden worden als spannend ervaart. Die spanning blijft opbouwen tot er een explosie komt. Maar ook situaties die later ontstaan zijn (bijvoorbeeld veel druk op het paard tijdens het rijden) kunnen bijdragen aan een paard die met spanning zijn werk doet en uiteindelijk die spanning niet meer aan kan en dus heftig reageert.
Andere optie is dat het gereden worden door de mens pijnlijk is. Dat kan liggen aan het harnachement, dus zadel, bit of hoofdstel, maar ook het lijf van het paard, of aan de rijkunst van de ruiter.
Gedrag doorbreken
Een goede trainer of instructeur kan samen met jou als ruiter/eigenaar analyseren waar het probleem zou kunnen zitten. Hoe komt het dat dit paard deze reactie geeft en hoe kunnen we hem de juiste nieuwe reactie aanleren.
Belangrijk om je te realiseren is dat dit soort gedrag uiteindelijk ook aangeleerd gedrag kan worden. Dat houdt in dat het paard op enig moment dit gedrag zo vaak heeft laten zien dat hij niet beter meer weet dan dat dit gedrag zo hoort.
Dan kan de oorzaak voor het gedrag weggenomen zijn, maar het paard weet nog niet hoe hij het wel moet doen. Ook hier is dan weer training voor nodig. En zeker wanneer een paard vanwege pijn dit gedrag heeft laten zien, dan zal hij ook verwachten dat het rijden pijn gaat doen en hier bij voorbaat al op anticiperen.
Dit proces weer doorbreken kan knap lastig zijn. In zo’n geval is het wijs om er een professional bij te halen of de training aan een professional uit handen te geven. Net wat jij zelf fijn vindt.
Hulp nodig
Amable, Paard en Inzicht kijkt binnen haar trainingen en lessen als eerste naar het paard. Ieder paard is anders dus ieder paard heeft een aanpak nodig die aangepast is aan de individuele behoefte van het paard.
Heb jij hulp nodig bij het beleren of (her)opvoeden van jouw paard? Zet je paard dan bij ons in training.
